KDV Genel Uygulama Tebliğinde Yapılan Değişiklikler

2) Gelir İdaresi Başkanlığının KURGAN sistemi Konusu: Gelir İdaresinin yayımladığı bilgilendirme rehberinden edindiğimiz sonuçları aşağıda paylaşmakta fayda görmekteyiz. KURGAN, Kuruluş Gözetimli Analiz Sisteminin kısaltması olarak kullanılmaktadır. Kuruluş analizi, işletmelerin mali tablolarını, beyanlarını ve ticari hareketlerini sistematik olarak inceleme yöntemidir. Vergi denetim sürecinde kuruluş analizi, hatalı kayıtların ve sahte belge düzenleme risklerinin ortaya çıkarılmasında kritik bir araç olarak kullanılır. İşletmelerin tüm mali hareketlerini elektronik ortamda adım adım izlenir. Kesilen faturalar, banka transferleri, stok kayıtları ve beyannameler anlık olarak analiz edilir. Bu sonuçlara göre olağan dışı veya riskli bir işlem tespit edilir ise mükellefi izaha davet eden bir sistem olarak çalışmaktadır. Yapay zeka destekli KURGAN’ın temel amacı, vergi kayıplarını önlemek ve sahte belge kullanımını engellemektir. Sistemin çalıştırıldığı mükelleflerin ; Sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belgeler tespit edilir. Beyanname ve mali tablolar arasındaki tutarsızlıklar ortaya çıkarılır. Stok kayıtları ile fiili durum arasındaki farklılıklar belirlenir. Elektronik belgelerdeki (e-fatura, e-defter, e-arşiv) uyumsuzluklar saptanır. Sektörel kıyaslamalar yapılır ve olağan dışı kar/zarar oranları işaretlenir.

2.1 Sistem, tüm mükellefleri kapsamaktadır. Özellikle sistemin çalıştırıldığı mükellefler aşağıdaki gibidir:

1. KDV iadesi talebinde bulunan firmalar,
2. Yüksek işlem hacmine sahip işletmeler,
3.Geçmişte sahte belge kullanımı veya beyanname düzeltmesi yapan mükellefler.
2.2 KURGAN vergi denetim süreci şu adımlardan oluşmaktadır.
1.Sistem, işlemleri tarar ve risk puanı hesaplar.
2.Yüksek riskli işlemler için mükellefe e-tebligat gönderilir.
3.Mükelleften belge ve açıklama talep edilir.
4.Açıklama yeterli görülürse dosya kapanır, yeterli görülmezse incelemeye sevk edilir.

KURGAN sisteminde riskli mükellef sayılmak ciddi sonuçlar doğurur. Bu durumda işletmeler, 3 kata kadar vergi ziyaı cezası ile karşılaşır ve 3 ila 8 yıl arasında değişen hapis cezası riskiyle karşı karşıya kalır. Ayrıca teminat yükümlülüğü ve ihtiyati haciz gibi mali yaptırımlar da devreye girer. Tüm bunların yanında, iş ortakları, finans kuruluşları ve müşteriler nezdinde güven kaybı yaşanır ve şirketin itibarı zedelenir.

Riskli mükellef olmamak için işletmelerin dikkat etmesi gereken konular naçizane olarak aşağıdaki önlemleri almaları gerektiğini tavsiye ederiz.
– e-Fatura, e-Defter, e-Arşiv kayıtlarını düzenli kontrol etmek,
– Fiili ve kaydî stokları uyumlu tutmak,
– Beyannameleri gelir tablosu ve mizan ile karşılaştırmak,
– İşlemleri banka ve finans kuruluşları üzerinden gerçekleştirmek,
– Belgeleri düzenli arşivlemek,
– Mali müşavir ve danışmanlar ile sürekli iletişimde kalmak.

3) Elektronik ortamda düzenlenen ticari belgelerde düzenleme yerine ait IP Tespiti ve sonuçları konusu;

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın yayımladığı düzenleme ile mali müşavirlerin mükellefler adına kendi ofislerinden fatura kesmelerine son verildi. Yeni uygulamaya göre, her işletme faturalarını yalnızca kendi bilgisayarı, e-imzası ve kullanıcı bilgileri üzerinden düzenlemek zorunda olacak.
Türk vergi mevzuatında fatura, ekonomik işlemlerin belgelenmesinde en önemli araçtır. Vergi Usul Kanunu (VUK) uyarınca faturayı düzenlemekle yükümlü olan kişi, mal veya hizmeti fiilen sunan mükelleftir. Buna rağmen uygulamada, bazı mükelleflerin işlemleri mali müşavir ofislerinde yürütülmekte, hatta faturaların doğrudan bu ofislerde düzenlendiği görülmektedir. Ancak bu uygulama, mevzuat karşısında ciddi cezaî ve idari sonuçlara yol açabilecek niteliktedir. VUK’un 359. maddesi, sahte veya içeriği itibarıyla yanıltıcı belge düzenleme ve kullanma fiillerini vergi kaçakçılığı suçu kapsamında düzenlemiştir. Fiilin niteliğine göre üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası gündeme gelebilmektedir. Ayrıca VUK’un 344. maddesi, vergi kaybına yol açan bu tür belgeler nedeniyle vergi zıyaı cezasının üç kat uygulanacağını belirtir. Bunun yanında 353. madde, belge düzenleme yükümlülüğüne uyulmaması halinde “özel usulsüzlük cezası” uygulanacağını öngörür. Güncel tutarlar itibarıyla ilk tespitte on binlerce lirayı bulan cezalar söz konusudur. Bununla birlikte ülkemizdeki işletmelerin yüzde 15-20’sinin faturasını maalesef mali müşavirlerinin düzenlediği bir gerçek olarak karşımızda durmaktadır. İşin bir gerçeği de tüm işletmelerin bu sisteme entegre olması da biraz sıkıntılar getireceğidir. Ancak; Riskler ve Sorumlulukların düşünülmesi halinde Vergi Kaybı ve Cezalar, Hapis Cezası, Meslekten Men ve Müşterek Sorumluluk dikkate alınmalı ve bir an önce bu konuda mükelleflerine yardımcı olmaya çalışan meslek mensuplarının bu uygulamadan vaz geçmeleri gerekmektedir.

Bir sonraki sayımızda görüşmek üzere,